جستجو
  نسخه شماره 1064 - 1386/08/24 -   صفحه اصلي

 در آمدي بر شناخت موسيقي قرآن  


 يکي  از مهم  ترين  جنبه  هاي اعجاز بياني  قرآن ، نظم آهنگ  و موسيقي  آن  است.  از آن جا که  موسيقي  و صوت  زيبا، تاثيري  شگرف  در تحول  و دگرگوني  روح  انسان  دارد، خداوند آيات  کتاب  خود را با موسيقي  خارق  العاده  و اعجازآميزي  درهم  آميخته  است.  هنر مقوله اي  است  که  از آغاز آفرينش  انسان  تاکنون  پا به  پاي  آدمي  پيش  رفته  است.  براي  حوزه  معرفت  بشري ، هم چون  فلسفه ، رياضيات  و علوم  تجربي  مي توان  سرآغاز و سرگذشتي  بيان  کرد. اما هنر، حياتي  بي آغاز و سرگذشتي  نانوشتني  دارد. در تعريف  هنر، نظريات  مختلفي  از سوي  صاحب نظران  ارايه  شده  است ، به  عنوان  مثال:  فيليسين  شاله ، فيلسوف  فرانسوي ، گفته  است:  «هنر، کوشش  براي  ايجاد زيبايي ، يا ايجاد ايده آل  باشد» در باب  هنر و نقش  آن  در زندگي  بشر نيز گفته ها و نوشته هاي  فراواني  وجود دارد، اما همه آن ها در حقيقت ، تاريخي  از تجليات  هنر آدمي  است  و از حقيقت  حضور هنر در زواياي  بشري  چندان  که  بايد پرده  برنگرفته  است.  اين  حضور پنهان  و بي بديل  را تنها در يک  جا مي توان  سراغ  گرفت  و آن  حوزه  دين  و معرفت  تعالي  بخش  روح  آدمي  است.  دين  از گذشته هاي  تاريخ  تاکنون  همگام  با هنر و حتي  بسي  ژرف تر، هزار توي  حيات  و هستي  بشر را در نورديده  است در طول  تاريخ ، اين  دو مقوله ، يعني  هنر و دين ، آن  چنان  در هم  تنيده اند که  بازشناسي  و جداسازي  آن ها از يک ديگر ناممکن  مي نمايد. شايد اين  پيوند و پيوستگي  از آن  روست  که  دين  و هنر هر دو ريشه  در پنهان  جان  و مايه  در عمق  هستي انسان  و جهان  دارند و با گوش  جان  مي توان  «فطرت  الله  التي  فطر الناس  عليها» را از آن ها باز شنيد. از اين  رو هم  چنان  که  دين ، مقدس  و متعالي  است ، هنر نيز ريشه  در قداست ها و تعالي جويي هاي  انسان  دارد و همان طور که  ديانت  بدون  دستگيري  پيامبران ، به  کژي  و کاستي  مي گرايد، هنرمندي  نيز بدون  رهنمود خداي  هنر و هستي  به  بيراهه  مي رود.  از سوي  ديگر، خداوند بزرگ  و خالق  انسان ها و زيبايي ها، براي  هدايت  و سعادت  انسان  و گسترش  کمالات  و زيبايي هاي  انساني ، قرآن  را نازل  فرمود. قرآن  کتابي  است  که  باطني  عميق ، ظاهري  زيبا و بياني  شيرين  دارد. قرآن  معجزه  بي پاياني  است  که  از جنبه هاي  گوناگون ، داراي  اعجاز و خارق العادگي  است.   نموده انداعجاز بياني قرآن از جمله جلوه هاي خارق العاده قرآن است  .
گزينش کلمات:سخن دانان  عرب  از نظر ادبي ، اعجاز قرآن  را در گرو فصاحت  و بلاغت  والاي  آن  دانسته  اند. رسا بودن  بيان ، روان  بودن  عبارات  گزينش  دقيق  کلمات  و نظم  آن ها، چنان  ترکيبي  در آيات  قرآن  به  وجود آورده  که  از لحاظ  تعبير و آواي  الفاظ  و کلمات ، بافتي  به  هم  پيوسته  و گره  خورده  فراهم  آورده  است ، به  گونه اي  که  گويي  سراسر هر آيه  و سوره ، واحد منسجمي  را تشکيل  داده  که  غيرقابل  تفکيک  است.  تمامي  اين ها بر اين  مطلب  دلالت  دارد که  قرآن  سخن  خداست.  گزينش  واژه هاي  قرآني  به  گونه اي  انجام  گرفته  که  اولا: تناسب  آواي  حروف  کلمات  هم  رديف  آن  رعايت  گرديده  است ، به  صورتي  که  آخرين  حرف  از هر کلمه  پيشين  با اولين  حرف  از کلمه  بعدي  هم  آوا و هم  آهنگ  شده  است.  ثانيا: تناسب  معنوي  کلمات  با يک ديگر رعايت  شده  است ، تا از لحاظ  مفهومي  نيز بافت  منسجمي  به  وجود آيد. ثالثا: فصاحت  کلمات  طبق  شرايطي  که  در علم  معاني  و بيان  قيد شده ، کاملا لحاظ  گرديده  است ، و در مجموع ، هر يک  از واژه ها به  گونه اي  در جايگاه  مخصوص  خود قرار گرفته  است  که  قابل  تغيير و تبديل  نمي باشد.
 سبک  و شيوه  بيان:  اسلوب  و شيوه  بيان  قرآني ، در عين  اين  که  موجب  جذب  و کشش  عرب  گرديده  است ، با هيچ  يک  از اسلوب  و شيوه هاي  متداول  آن  زمان  شباهت  و قرابتي  ندارد. قرآن  سبکي  نو و روشي  تازه  در بيان ، ارايه  داد که  براي  عرب  بي سابقه  بود و بعد از آن  هم  نتوانستند در چنين  سبکي  سخني  بسرايند. با اين  که  نظم  و تاليف  قرآن  کاملا تازگي  داشت  ولي  از چارچوب  اسلوب هاي  کلامي عرب  بيرون  نبود. اين  از شگفتي هاي  سخنوري  است  که  سخنور سبکي  بيافريند که  مورد پذيرش  و پسند شنوندگان  قرار گيرد، با آن  که  از شيوه هاي  متعارف  سخن  گفتن  آنان  خارج  است  و شگفت آورتر آن  که  از تمامي  محاسن  شيوه هاي  کلامي  متعارف  بهره  گرفته  باشد بي آن  که  از معايب  آن ها چيزي  در آن  يافت  شود.
 نظم آهنگ  يا موسيقي  قرآن:  يکي  از مهم ترين  جنبه هاي  اعجاز بياني  قرآن ، نظم آهنگ  و موسيقي  آن  است.  از آن  جا که  موسيقي  و صورت  زيبا، تاثير شگرفي  در تحول  و دگرگوني  روح  انسان  دارد، خداوند سبحان ، آيات  کتاب  خود را با موسيقي  خارق  العاده  و اعجازآميزي  درهم  تنيده  است.  آهنگ  کلمات  و موسيقي  ترکيبات  قرآني ، آن  چنان  هماهنگ  و متناسب  با معاني  و مقاصد آيات  است  و آن  چنان  فضايي  از قداست  و طهارت  و شور و حرارت  و جذابيت  در روح  آدمي  مي آفريند که  بي اختيار، روح  در قبضه  قرآن  قرار گرفته ، مستانه  به  سير و سلوک  در فضاي  ملکوتي  آيات  مي پردازد. نظم آهنگ  واژگان  قرآن ، داراي  نغمه اي  دلکش  و نوايي  دلپذير است  که  احساسات  آدمي  را برانگيخته  و دل ها را شيفته  خود مي کند.


نسخه چاپي ارسال به دوستان

ارسال نظر
  نام (اختیاری)
  پست الکترونیک(اختیاری)
  آدرس وبسایت یا وبلاگ (اختیاری)
نظرشما
 
    کد امنیتی
 
نظرات خوانندگان

نگاه ويژه
صفحه اول
سياسي
گوناگون
جامعه
حوادث
اقتصادي
ايران زمين
وبلاگستان
قرآن و معارف
ورزشي
ايران و جهان
فرهنگ و هنر
طالع بيني روزانه
صفحه اصلی - شناسنامه ابتکار - آرشیو ابتکار - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته