پاسخ رهبر معظم به استفتاء (معناي التزام به ولايت فقيه) موجي از تفاسير مختلف رسانهاي را به همراه داشت و آنچنان حساسيتي بر انگيخته شد که گويا اتفاق نو ظهوري افتاده و نظريه جديدي ابداع شده است.
پاسخ مذکور اگرچه کوتاه بود اما گريزي به جايگاه نظري ولايت فقيه داشت و همچنين تصريح به ملاک التزام عملي بود. اشاره ايشان به جايگاه نظري نکته جديدي نبود بلکه همه کساني که در تاريخ فقه شيعه متعرض بحث ولايت فقيه شده اند، چنين نظريه را ارائه داده اند،بنابراين مفهوم مورد اشاره در پاسخ معظم له نه تعريف حداقلي در مقياس تعاريف بزرگان شيعه است و نه تعريف حداکثري است بلکه عين مفهومي است که علماي گذشته نيز تصريح داشته اند.
اما به نظر نگارنده آنچه در اين پاسخ، نو و جديد است؛تفسيري است که معظم له از معيار التزام عملي ارايه ميدهند و به لحاظ اينکه اين نظر گاه ميتواند آثار سياسي و اجتماعي بسياري به همراه داشته باشد، مناسب است که بيشتر از اين به آن پرداخته شود. اصولا التزام به ولايت فقيه به دو گونه قابل تصور است؛اول التزام نظري دوم التزام عملي.
مقام معظم رهبري در اين پاسخ تصريح دارند که ملاک ولايت پذيري، التزام عملي است و ميزان اعتقاد افراد به ولايت فقيه که به صورت طبيعي مسئلهاي شخصي است و غير قابل سنجش ميباشد، نميتواند ملاک داوري بحساب آيد.آنچه مهم است، التزام عملي ميباشد.اما التزام عملي خود نيز شامل قرائت (التزام حد اکثري و التزام حد اقلي) ميباشد.
التزام عملي حد اکثري عبارتست از اينکه ولي فقيه محور، قله و چشم انداز حرکت قرارگيرد و با سرانگشت اشاره ي ايشان حرکت و موضع گيري صورت پذيرد، به گونهاي که انسان هر جا قدم مينهد در راستاي کمک به آرمان، منويات و تدابير ولي امر باشد و در رفتار فردي و اجتماعي او کوچک ترين زاويهاي بر خلاف آن چشم انداز و قله مرتفع مشاهده نشود و هر چه ولي فقيه تصريح يا اشاره ميکند، خواه مولوي باشد،خواه ارشادي(امر باشد يا در خواست ) به آن متعهد و ملتزم باشد .بنا بر اين التزام حد اکثري لوازم وشاخصهايي دارد
1 - تسليم قلبي : التزام حد اکثري تسليم قلبي را نيز لازم دارد به اين معنا که در دل تشکيک و ترديد به خود راه نميدهد
2 - پذيرش مجموعي : التزام حد اکثري آنست که شخص در برابر فرامين، دستورات، رهنمودها، تدابير و انتظارات ولي فقيه،گزينشي عمل نکند و اگر به همه خواستههاي ولي فقيه يکجا ملتزم بود، التزام عملي پيدا ميکند.
3- همراهي کامل : التزام حد اکثري وقتي محقق ميشود که تمام عرصههاي زندگي انسان را در بر گيرد و همه حرکتها و جهت گيري هايش مبتني بر محوريت ولي فقيه باشد
اما التزام عملي حد اقلي : عبارت از عمل به فرامين حکومتي است آنچنان که در پاسخ رهبر معظم تصريح گرديده است
مطابق اين تفسير ممکن است شخص از نگاه نظري در اردوگاه معتقدين به نظريه ولايت فقيه قرار نگيرد اما با التزام عملي به فرامين حکومتي، در دايره ولايت پذيري قرار ميگيرد يا ممکن است فرد نسبت به آراء و ديدگاههاي ولي فقيه اعتقاد ديگري داشته باشد و يا دچار ترديد باشد اما به لحاظ اينکه خود را ملتزم به رعايت فرامين حکومتي ميداند او نيز ضد ولايت فقيه خوانده نميشود.
حتي ممکن است شخصي با ديدگاه و خواستههاي ولايت فقيه که به مرحله صدور امر حکومتي نرسيده است مخالف باشد اما به دليل التزام وي به اوامر حکومتي، در زمره مخالفين ولي فقيه قلمداد نميشود با اين توصيف بايد گفت که پاسخ مذکور در حوزه التزام عملي، قرائتي حداقلي از التزام به ولايت فقيه است و دايره وسيعي از (افراد که در نگاه بسياري از مدعيان، جزو مخالفين ولايت فقيه قلمداد ميشدند) را از اين بر چسب ميرهاند و آنان را در دايره موافقين قرار ميدهد . جالب اينکه شرط التزام حد اقلي به فرامين حکومتي حاکم مختص مملکت ايران نيست بلکه تمامي نظامهاي مردم سالار و به اصطلاح دموکراتيک نيز چنين ملاکي را دارا ميباشند .در جامعه آمريکا هر کس ميتواند هر نظر و قرائتي داشته باشد اما وقتي رئيس جمهور،فرمان حکومتي صادر ميکند، هيچ کس حق مخالفت ندارد و پذيرش فرامين حکومتي در حقيقت پذيرش قانون اساسي آن کشور به حساب ميآيد به هر حال به نظر ميرسد تفسير جديد که در پاسخ مورد اشاره ارايه گرديده است اگر به درستي تبيين و تفسير شود، ميتواند فصلي نو در رفتار سياسي جامعه ايران را رقم زند و حتي آرايش سياسي جديدي را به همراه آورد.