سرمقاله

راه‫های کاهش اثرات مخرب مصوبه اخیر مجلس!

محمدعلی وکیلی

* یاس اسماعیلی-امید به زندگی یکی از شاخص‌های توسعه انسانی است که به عوامل بسیاری مانند بهداشت، آموزش، رفاه اجتماعی، دسترسی به اطلاعات، اشتغال بستگی دارد. این شاخص در حقیقت متوسط سن ماندگاری افراد یک جامعه بوده و با توجه به جنسیت هم متفاوت است. در حال حاضر سن امید به زندگی در زنان در تمامی دنیا بیش از مردان است. به این معنا که زنان بیشتر از مردان عمر می‌کنند.
افزایش سن امید به زندگی در زنان ایرانی
در این باره معاون بهداشت وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: 26.5 درصد زنان ایرانی دچار بیماری‌های اعصاب و روان هستند. این در حالیست که متوسط ابتلا به این بیماری‌ها در کشور 23.6 درصد است. علی اکبر سیاری با تاکید بر اینکه تامین مالی، تامین سلامت و امنیت سه دغدغه مهم سلامت به شمار می‌آید، اضافه کرد: نخستین ماموریت وزارت بهداشت افزایش امید به زندگی از طریق پیشگیری از مرگ نابهنگام زنان است. از دیگر وظایف این وزارتخانه می‌توان به ترویج تشکیل خانواده و فرزندآوری و افزایش امید به زندگی اشاره کرد. وی ادامه داد: در حال حاضر سن امید به زندگی زنان از 70 سال به 74.6 سال رسیده است و میزان مرگ و میر آنها از 42 هزار در سال 90 به 44 هزار افزایش یافته است. سیاری با بیان اینکه بیماری‌های قلبی و عروقی، سرطان‌ها و تومورها جزو مهم‌ترین علل مرگ و میر زنان به شمار می‌روند، افزود: برای برخی از این بیماری‌ها، برنامه‌های اختصاصی داریم و تلاش کرده‌ایم میزان مرگ و میر زنان ناشی از حاملگی و زایمان را کاهش دهیم و در این زمینه به پیشرفت‌های زیادی دست یافته‌ایم؛ به طوری که سالانه 300 مادر به علت حاملگی و زایمان فوت می‌کنند. معاون وزیر بهداشت تصریح کرد: در سال 90، معادل 43 درصد از علل فوت زنان ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و 23.7 درصد به علت ابتلا به سرطان بوده است. تقریبا 98 درصد از مرگ آنها نیز مربوط به 10 عامل می‌شود. وی درباره سایر بیماری‌های زنان نیز گفت: کم خونی یکی دیگر از بیماری‌های زنان است. از سوی دیگر 49 درصد زنان بالای 30 سال دچار اضافه وزن و چاقی هستند. سیاری با اشاره به ارائه خدمات به زنان حاشیه شهرها اضافه کرد:‌ 10 میلیون نفر در حاشیه شهرها بدون دسترسی به خدمات اولیه زندگی می‌کردند که برای آنها خدمات بهداشتی ارائه شده است و در حاشیه شهرها مراکز ویژه زنان آسیب دیده بوجود آمده و تلاش‌هایی در جهت ایجاد اشتغال، راه‌اندازی مهد کودک و تغذیه رایگان انجام شده است.
امید به زندگی 10 سال کم شده است
اما وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی معتقد است که هر چند سن امید به زندگی ایرانیان به ۷۳ سال افزایش یافته است اما با توجه به معلولیت‌ها و شیوع بیماری‌های غیرواگیر، سن امید به زندگی سالم ایرانیان، ۱۰ سال کمتر و حدود ۶۳ سال است. سید حسن هاشمی به ارائه گزارشی از وضعیت سلامت کشور پرداخت و گفت: در بسیاری از شاخص‌ها از جمله کاهش مرگ و میر ناشی از بیماری‌های واگیر موفق بوده‌ایم اما از نظر نسبت تخت بیمارستانی و نیروی متخصص به جمعیت از کشورهای منطقه عقب‌تر هستیم. وی اضافه کرد: با اقداماتی که در شبکه بهداشتی، درمانی کشور بعد از انقلاب انجام شده است، بسیاری از بیماری‌های واگیر کنترل شد، مرگ و میر نوزادان و کودکان کاهش یافت، شاخص سن امید به زندگی از 57 سال به 73 سال افزایش یافت و از این نظر نسبت به کشورهای منطقه وضعیت ایران مناسب‌تر است. وزیر بهداشت با اشاره به اینکه نسبت تعداد پزشک به جمعیت نیز در کشور ایران 1.28 پزشک به ازای هزار تن است، تصریح کرد: این در حالی است که این شاخص در کشورهای منطقه بالای 2.5 است. هاشمی گفت: با اجرای طرح تحول سلامت 548 هزار زایمان طبیعی رایگان در یکسال گذشته انجام شده است و میزان سزارین در برخی بیمارستان‌ها از 90 درصد به 40 درصد کاهش یافته است. طی این مدت، میزان واردات دارو 30 درصد کاهش یافت؛ صادرات دارو دو برابر شد و خرید محصولات داخلی در بیمارستان‌های کشور افزایش یافت. وی در خصوص گسترش خدمات بهداشتی در حاشیه شهرها نیز تاکید کرد: در طرح تحول سلامت حدود 9 میلیون حاشیه نشین که در گذشته هیچ خدمات بهداشتی - درمانی نداشتند، صاحب مراکز جامع سلامت شدند و به ازای هر 125 تن یک مسئول سلامت در این مراکز تعریف می‌شود.
رتبه برتر بین کشورهای خاور میانه
از سوی دیگر منوچهر آراسته، مردم‌شناس در این باره به روزنامه ابتکار گفت: بر اساس آخرین گزارش سازمان ملل متحد، ایران در شاخص امید به زندگی در میان کشورهای جنوب شرق آسیا رتبه برتر را دارد. این کارشناس علوم اجتماعی با تاکید بر اینکه در حال حاضر بر اساس آمار سازمان ملل میانگین سن امید به زندگی در ایران 73.2 سال است، بر اساس همین گزارش منتشره در سال 1980 متوسط سن امید به زندگی 51.1 سال و در سال 2005 میلادی 69.8 سال بوده است. او تصریح کرد: بر این اساس شاخص امید به زندگی نسبت به سال 1980 میلادی 22.1 سال و نسبت به سال 2005 به میزان 9.1 سال افزایش یافته است. آراسته با تاکید بر اینکه سازمان ملل متحد در گزارش خود اعلام کرده است که ایران با هشت سال اختلاف در صدر کشورهای جنوب شرق آسیاست. اما اگر نگاهی به میانگین سن امید به زندگی در کشورهای توسعه یافته بیاندازیم می‌بینیم که این شاخص در این کشورها بیش از 73.5 سال است. وی با اشاره به آمار شاخص نابرابری جنسیتی (نقش زنان در توسعه) که در امید به زندگی تاثیر دارد هم گفت: در این گزارش، نسبت مرگ و میر مادران سهم بسزایی در این شاخص دارد که عدد 21 مرگ و میر مادر در هر 100 هزار تولد زنده در ایران به نسبت 203 مرگ و میر مادر در هر 100 هزار تولد زنده در منطقه جنوب آسیا متعلق به جمهوری اسلامی ایران است. این کارشناس اجتماعی با دسترسی به دانش و سرانه درآمد ناخالص ملی به عنوان یکی دیگر از شاخص‌های دخیل در امید به زندگی اشاره کرد و افزود: میانگین سال‌های آموزش در طول سال‌های 1980 تا 2012 میلادی 5.7 سال بیشتر شده و سال‌های قابل انتظار آموزش نیز 5.7 سال رشد داشته است. میزان پیشرفت این شاخص در سال‌های 2005 تا 2012 به ترتیب 2.9 و 0.8 سال بوده است.
دلایل افزایش سن امید به زندگی در زنان
اما زهرا بهنامی، متخصص رفتارشناسی اجتماعی درباره افزایش سن امید به زندگی در زنان به نسبت مردان به روزنامه ابتکار گفت: در افزایش سن امید به زندگی مسائل مختلفی دخالت دارد که از ان جمله می‌توان به افزایش بهداشت باروری و نسبت مرگ و میر مادران هنگام زایمان اشاره کرد. وی ادامه داد: از سوی دیگر تحصیل و آموزش زنان در دو دهه گذشته توسعه بسیاری یافته است و بهداشت در زنان هم در روستاها پیشرفت قابل ملاحظه‌ای داشته است. به این معنا که روستاها در گذشته از نظر بهداشت وضعیت مناسبی وجود نداشت اما اکنون بهداشت در تمامی کشور به ویژه در روستاها پیشرفت بسیاری داشته است. این کارشناس رفتارشناسی اجتماعی یکی دیگر از عوامل افزایش سن امید به زندگی زنان را مسایل روانی ذکر کرد و افزود: در گذشته زنان به دلیل برخی فشارهای روانی که از سوی همسر و خانواده‌ها داشتند، مشکلات زیادی را تحمل می‌کردند اما اکنون فشارهای روانی از این دست کم شده و به همین دلیل مشکلات روانی آنها هم کم شده است.
علل افزایش امید به بقاء
بررسی سن امید به زندگی در جامعه ایرانی نشان می‌دهد به‌طور معمول زنان دو سال بیش از مردان عمر می‌کنند. براساس شاخص‌های بهداشت و درمان، پیشگیری از بسیاری از بیماری‌هایی که در یک مقطع زمانی باعث مرگ و میر می‌شوند، افزایش مراقبت و دارو درمانی، باعث افزایش زمان بقا یا عمر در یک کشور می‌شود. دستیابی به آب آشامیدنی سالم، کاهش مرگ و میر، دسترسی به امکانات بهداشتی و درمانی و همچنین ریز مغذی‌ها، افزایش میزان سواد و سهم زنان در جامعه در پست‌ها و مقام‌های اجرایی و تصمیم گیری کشور از جمله شاخص‌هایی است که باعث بالا رفتن سن امید به زندگی و بالا رفتن درصد جمعیت سالمندان در هرم جمعیت کشور شده است. برهمین اساس تا چند سال آینده یکی از مشکلات کشور ایران افزایش جمعیت سالمندان است و پیش‌بینی می‌شود تا ۱۵ سال آینده درصد جمعیت این افراد که هم اکنون ۶ درصد است، دو رقمی و به بیش از ۱۰ درصد برسد بنابراین نیاز است از همین امروز برنامه‌ریزان توجه ویژه‌ای به این قشر داشته باشند. چنانچه تامین امکانات مراقبتی را برای سالمندان برای دو دهه در نظر نگیریم با نوعی تراژدی انسانی در مورد آنان مواجه می‌شویم. افزایش سن امید به زندگی هم فرصت است و هم تهدید، فرصت از جهت انتقال دانایی و توانایی به نسل جوان و تهدید از این بابت که اگر نهادها برنامه‌ریزی لازم برای پوشش آنان انجام ندهند کرامت و ارزش انسانی سالمندان لطمه می‌بیند و آنان بدون پشتوانه در جامعه رها می‌شوند. در هر حال سن امید به زندگی هر چه بیشتر باشد شاخص توسعه انسانی پیشرفت کرده و توسعه اجتماعی نیز در پی دارد. در هر حال باید بتوانیم دیگر شاخص‌های توسعه انسانی را هم بهبود ببخشیم تا بتوانیم از نظر رفاه اجماعی جایگاه مناسبی داشته باشیم.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام