EBTEKAR NEWSPAPER
چهارشنبه, 28 آذر 1397   Wednesday 19 December 2018

سرمقاله

تاوان جنگ اقتصادی

ژوبین صفاری

گروه ادب و هنر- احمد جهان بین: دیوارنگاری یا گرافیتی به تصویر کردن نقش‌ها، اشکال، حرف‌ها، نشانه‌ها، نمادها، الگوها و کلمه‌ها بر روی دیوارها و یا هر مکان عمومی‌ای که بتوان از آن به عنوان مکانی برای نوشتن، نقاشی، کنده‌کاری و خط‌کشی کردن استفاده کرد، گفته می‌شود. واژه گرافیتی (دیوارنگاری) از واژه گرافیو در زبان ایتالیایی مشتق شده‌است که به معنی اثر گذاری سریع یا خط خطی است و ممکن است اصل این واژه به «گرافیر»(نوشتن با قلم فلزی) در لاتین عامیانه باز گردد. دیوارنگاشته‌ها، هرگونه علامت‌گذاری‌ای به حساب می‌آیند که می‌توانند در شکل‌های نوشتن ساده حرف‌ها تا نقاشی‌های استادانه ظاهر شوند. دیوار نوشته‌ها از دوران باستان به عنوان مثال یونان باستان، امپراطوری‌های روم، چین و ایران وجود داشته‌اند.
در دوران مدرن نگارگری به ویژه نگارگری با اسپری یا رنگ پاش و قلم موها بیشترین کاربرد را در ترسیم دیوارنگاشته‌ها دارند. در بیشتر کشورها نقاشی کردن و یا کشیدن هر علامت و تصویری بر روی دیوارها و یا املاک متعلق به افراد بدون جلب رضایت آنان کاری غیرمجاز و جرمی دارای پیگرد قانونی به شمار می‌آید. برخی از اوقات، این کار دربردارنده پیام‌های سیاسی و اجتماعی و حتی فرهنگی و ژانری کامل از بیان هنری مبتنی بر سبک نقاشی روی دیوار با رنگ پاش است. دیوارنگاری در سال‌های اخیر در قلمرو فرهنگ عامیانه تحول یافته و در شکل‌های موسیقی زیرزمینی هیپ هاپ و B-boying یاbreakdancing (رقص سرعتی و پرسر وصدا)و سبک زندگی ای که از دید همگانی پنهان است، پدیدار شده‌است. دیوارنگاری‌ها می‌توانند به عنوان علامتی از کارهای تبه‌کاران به شمار آیند که محدوده‌های نفوذ آن‌ها را از یکدیگر جدا می‌کند. همچنین باید گفته شود که اختلاف نظر و مشاجره پیرامون دیوارنگاری میان مقامات حقوقی و قانونگذار و نیز مسئولان شهری از یک سو با کسانی که دیوارنگاری را شاید گونه‌ای از ابراز احساسات شهروندان تلقی می‌کنند، ادامه دارد.
گرافیتی با حروف فارسی اثر اوهام
دیوارنگاری بخشی از هنرهای خیابانی ونیز از عناصر اصلی فرهنگ هیپ هاپ بشمار می‌آید. از جمله خطوط نوشتاری برای شعار و تصویر سازی برای زیباسازی شهری یا تبلیغات فرهنگی و بطور کلی رسم هر گونه اثر هنری شامل بر متن، تصویر و برجسته نگاری که توسط طراح صورت پذیرفته باشد. منظور از هنر خیابانی آن بخش از گرافیک است که در کوچه و خیابان و سطح شهر با آن برخورد می‌کنیم. این هنر تاریخچه‌ای بسیار کهن دارد و ریشه در سنگ‌نبشته‌های تاریخی غارها و کتیبه‌های باستانی نقاشی‌های دیواری در ابعاد گوناگون دیده‌اید که از همین دسته‌اند. در سده بیستم و کمابیش هم‌زمان با جنگ جهانی دوم، مشاهده درج نام و نشان گروه‌ها بر روی دیوارها تبدیل به امری عادی شد.
گرافیتی در ایران
در ایران دو نوع دیوارنگاری داریم. دیوارنگاری مردمی و دیوارنگاری حکومتی. دیوار نویسی‌های مردمی به دو دسته تقسیم می‌شود. تبلیغاتی وپیاده سازی طرح‌ها و اشکالی تقریباً جذاب. دسته نخست بیشتر گویای مسائل سیاسی روز، یا تبلیغات مشاغل و آگهی‌هاست. دسته دوم در خدمت تبلیغات و نمایان ساختن برنامه‌های ایدئولوژیکی است. گرافیتی در دسته ی دوم از دیوار نویسی مردمی جای می گیرد. در اواخر ده ی 70 خورشیدی موسیقی رپ در ایران دیده شد، رپ، انقلابی در موسیقی ایران و سلیقه ی جوانان ایرانی برپا کرد و توجه جوانان ایرانی به هیپ هاپ زیادتر شد، پس تعجبی نبود که در همان سال های اول موسیقی رپ، در دیوار های شهر تهران گرافیتی دیده شود. در نیم اول ده‌ی 80 خورشیدی گرافیتی در ایران و در تهران متولد شد، اما کسی نمی‌داند که اولین گرافیتی در ایران چگونه به وجود آمد، اما برخی معتقدند که احتمالاً فردی با اسم مستعار «تنها» جز اولین کسانی بوده است که در ایران (در تهران) گرافیتی نوشته است. تنها شاید اولین گرافیتی کار ایران نباشد اما او تلاش‌های زیادی برای آشنا کردن و آگاه کردن مردم با هنر دیوارنگاری و گرافیتی انجام داد تا این که بعداز گذشته فقط چند سال گرافیتی از تهران به دیگر شهر های ایران منتقل شد و میتوان گفت که بعد از تهران شهرهای مشهد، تبریز، کاشان و شیراز اولین شهرهای بودند که گرافیتی را روی دیوار های خود دیدند. از قدیمی ترین گرافیتی کاران مدرن در ایران می توان از تنها، بیسکویت ،سوت و آیسی، ادراک ، رضا ریوتر، من، هداک ، نفیر ، عمق ، خاموش ، امین گراف ، Black Hand، Mad، Ck1، PST ، DAN ، تجسم نام برد. بیشتر نقاشی های گرافیتی در تهران در منطقه ی شهرک اکباتان وجود دارد که همواره بین هنرمندان خیابانی تهران و شهرداری این منطقه مشکلاتی وجود داشته است و شهر داری هر از چند گاهی به پاک کردن نقاشی ها اقدام می کند اما اطلاعی از نحوه ی فعالیت گرافیتی در دیگر شهرهای ایران در دست نیست.
آتش‌بس نانوشته استریت‌آرت و شهرداری‌ها!
این روز‌ها شاهد برگزاری نمایشگاه‌های متعدد گرافیتی در گالری‌ها هستیم که می‌تواند نشان از به رسمیت شناختن آن در مجامع هنری باشد. شواهد امر، این روز‌ها حکایت از آتش بس نانوشته میان هنرمندان خیابانی و شهرداری‌ها دارند؛ اگرچه نه در تمام نقاط جهان اما در غالب کشورهای توسعه یافته دیگر خبری از گرفت و گیر‌ها و تعقیب و گریزهای معمول این دو طرف غالبا درگیر با یکدیگر نیست و هنر خیابانی از دریچه توسعه شهری به عنوان بخشی از زیبایی‌شناسی و هویت شهر‌ها پذیرفته شده‌ است. در رویکردی دیگر هم این روز‌ها شاهد برگزاری نمایشگاه‌های متعدد گرافیتی در گالری‌ها هستیم که بازهم می‌تواند به عنوان نشانه ای از به رسمیت شناختن آن در مجامع هنری تعبیر شود.این اتفاق به خودی خود و در نگاه اول می‌تواند خیال هنرمندان این عرصه و دوست‌داران هنرهای شهری را تا اندازه‌ای راحت کند؛ اما می‌دانیم که هر تغییر رویکردی عوارض خودش را هم به دنبال خواهد داشت. بی‌بی سی به تازگی گزارشی در همین زمینه تهیه و بازخوردهای این تحولات را بررسی کرده است؛ در پرسش از هنرمندان، شهروندان و صاحب‌نظران این عرصه در مواجهه با تصمیمی نه چندان رسمی که می‌رود به رویه جاری تبدیل شود. پرسش اول گمانه‌هایی را در نظر می‌گیرد که احتمالا منجر به دگرگون شدن گرافیتی‌ها و تغییر شکل دادن آن‌ها خواهد شد چرا که در شرایط آتش بسی که به وجود آمده، هنرمندان فارغ‌البال و بدون استرس‌های ناشی از تعقیب مسئولین شهری دست به خلق آثاری خواهند زد که دیگر از آن روح هیجان و برانگیختگی فوق‌العاده نشانی نخواهند داشت؛ اما از سوی دیگر عده‌ای معتقدند همین فراغ بال به هنرمندان فرصت خواهد داد تا آثار گرافیتی را از روی صبر و حوصله و به روش‌های متنوع تری خلق کنند. همینجا باید اشاره کنیم که هنرمندان گرافیتی ایران هم از این رویه بی‌نصیب نبوده‌اند و افزون بر حضور پررنگشان در جشنواره‌های گرافیتی، در نمایش‌های رسمی این هنر نیز سهم قابل توجهی داشته‌اند که از آن جمله می‌توان به نمایشگاه اختصاصی در یک گالری محیطی در شهر لندن در فروردین امسال اشاره کرد. نمایش رسمی گرافیتی‌ها حتی در داخل ایران که هنوز هم گرافیتی را هنری تحت تعقیب محسوب می‌کند کم و بیش دارد شکل می‌گیرد. اواخر خرداد ماه سال گذشته بود که مجموعه‌ای از آثار هنرمندان “استریت آرت” از کشورهای مختلف جهان در گالری سیحون به نمایش درآمد و همزمان با این نمایشگاه تعدادی از استریت آرتیست‌های ایرانی نیز آثارشان را گالری سیحون شعبه نیویورک به نمایش درآوردند. در هر صورت این روندی است که به نظر می‌رسد باید جدی‌اش گرفت و امید به توفیق‌اش داشت؛ اما در این میان پرسشی اساسی‌تر باقی می‌ماند که پاسخش را باید در آینده جست و آن اینکه با تبدیل شدن گالری‌ها به مناطق آزاد و امن گرافیتی، این هنر همچنان می‌تواند لحن گزنده و اعتراض آمیز و ارتباط زنده و رودر رویش را با شهروندان آنطور که تا حالا داشته حفظ کند؟


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام