دانش‌وسلامت- افزايش غيرطبيعي دفعات اجابت مزاج که معمولا با تغيير در قوام و حجم مدفوع همراه است، اسهال ناميده مي‌شود که مي‌تواند به دو صورت حاد يا مزمن بروز کند.
اسهال مي‌تواند در اثر ابتلا به عفونت‌هاي ميکروبي، بيماري‌ها (نظير التهاب‌هاي روده‌اي و ايدز)، ناسازگاري‌هاي غذايي، حساسيت به الکل يا مسموميت ها بروز نمايد. اصولا اسهال خفيفي که با ساير علائم (تب، دفع خون و...) همراه نباشد، خودبخود بهبود مي‌يابد، اما در صورتي‌که حالت آزاردهنده‌اي به خود بگيرد، مي‌توان از فرآورده‌هاي ضدِ اسهال بهره گرفت. اين فرآورده‌ها نيز تنها در درمان شرايط موقت و گذرا توصيه مي‌شوند. در صورتي‌که اسهال بيش از 2 روز بطول بيانجامد، يا با تب بالا و از دست دادن 5 درصد کل آب بدن يا دفع خون همراه شود، هرگز خوددرماني نکنيد و فورا به پزشک مراجعه کنيد. ممکن است اسهال باعث از دست دادن مقدار زيادي از آب و املاح بدن شود. در اين شرايط، دهان خشک شده و چشم‌ها گود مي‌افتند. ضعف، کاهش ميزان دفع ادرار و سرگيجه نيز از علائم ديگر اين عارضه هستند. بنابراين جايگزيني آب از دست رفته براي افراد مبتلا به اسهال، خصوصا در اطفال، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در اينگونه موارد مي‌توان با نوشيدن انواع مايعات و يا استفاده از محلول‌هاي خوراکي نظير ORS، آب و املاح از دست رفته را جبران کرد.
روش‌هاي غيردارويي براي درمان اسهال
اسهال و استفراغ در اکثر موارد خودبخود بهبود مي‌‌يابند. اما لازم است همزمان با اين بيماري، آب و املاح از دست رفته بدن جبران شود. خوردن مايعات، بهترين روش جايگزيني آب از دست رفته بدن است. بنابراين لازم است فرد در حد تحمل و در فواصل معين از مايعات استفاده کند. در مجموع بهترين اقدام در مورد اسهال و استفراغ، جبران املاح از دست رفته بدن است. ضمنا در مورد شيرخواراني که از شير مادر تغذيه مي‌کنند، به هيچ عنوان نبايد شير مادر را قطع نمود، اما براي کودکاني که با شيرخشک تغذيه مي‌شوند، طبق تجويز پزشک نوع مناسب‌تري از شيرخشک توصيه مي‌شود.
10 ماده غذايي مناسب براي درمان اسهال
1) دم کرده يونجه اسهال را درمان مي‌کند. اما مصرف زياد يونجه توصيه نمي‌شود، زيرا باعث ايجاد نفخ مي‌شود.
2) علف هفت بند، براي درمان اسهال خوني، بواسير و اسهال مفيد است.
3) در طب سنتي هند موزِ کال، يبوست‌زا است و در درمان اسهال ساده و اسهالِ خوني مفيد است و در بهبود زخم‌هاي روده کاربرد دارد. شيره گل‌هاي موز براي درمان اسهال خوني معجزه مي‌کند.
4) چاي ريحان براي رفع بي‌اشتهايي، درمان اسهال، نفخ و زخم معده بکار مي‌رود.
5) گشنيز گاهي اوقات بعنوان يک ملين براي درمان يبوست و گاهي براي درمان اسهال استفاده مي‌شود.
6) خرما در درمان اسهال و اختلالات روده‌اي نقش دارد.
7) ماست براي درمان اسهال کودکان مفيد است. متخصصان در هنگام مصرف آنتي‌بيوتيک‌ها، مصرف ماست را توصيه مي‌کنند، زيرا اغلب آنتي‌بيوتيک‌ها باعث نابودي باکتري هاي مفيد دستگاه گوارش و اختلال در کار آن و بروز اسهال مي‌شوند.
8) گل‌هاي خشک شده انبه، براي درمان اسهال، اسهال خوني مزمن و برخي مشکلات مثانه مفيد است. مغز هسته انبه، ضدِ اسهال است.
9) مصرف ازگيل خام موجب تقويت بدن مي‌شود و براي درمان اسهال مفيد است.
10) سيب را مي‌توان براي برطرف کردن اسهال حتي براي کودکان به کار برد. بدين منظور سيب را بايد رنده کرد و خورد.