گوناگونه- «زانو درد»، از جمله دردهاي بسيار شايع در جامعه است و 25درصد از افرادي که بالاي 55 سال سن دارند از زانودرد مزمن شکايت دارند. و در کشور ما نيز به دليل استفاده غلط از مفاصل، شيوع بالا و سن پايين بروز ابتلا به آرتروز، اين موضوع را براي محققان به مسئلهاي نگران کننده تبديل کرده است.
بيشتر افراد فکر ميکنند که زانو درد يک مشکل اجتنابناپذير و درمان نشدني است که پيامد طبيعي افزايش سن است و در نتيجه براي درمان زانو درد فقط از علامت درماني و مسکنها استفاده ميکنند. اما بر اساس مطالعات محققان، فعاليت فيزيکي از اجزاء درمان آرتروز زانو است و درد زانو را کاهش ميدهد. اما در واقع تعداد کمي از افراد براي درمان از ورزش و فعاليت بدني استفاده ميکنند.
بيماران بايد براي افزايش فعاليت بدني تشويق شوند، شروع به ورزش کردن کنند و ميزان فعاليت فيزيکي خود را افزايش دهند. همه ميدانند که حرکت کردن براي مفاصل مفيد است. چيزي که افراد را نگران ميکند اينست که فعاليت فيزيکي موجب ايجاد درد در مفاصل ميشود و در عوض استراحت موجب کاهش درد ميشود. اگر آموزش کافي و اطلاعرساني درست به بيماران صورت نگيرد ممکن است افراد تصور کنند که با انجام حرکات ورزشي مفصلهايشان آسيب بيشتري ميبيند و در نتيجه فعاليت بدني را کاهش ميدهند. در صورتيکه چيزي که باعث آسيب ديدگي بيشتر مفاصل ميشود نداشتن تحرک و فعاليت بدني است که موجب ضعف عضلات، پوکي استخوان و خشکي مفاصل ميشود. داشتن عضلات قوي براي حفظ سلامت مفصل زانو و پيشگيري از آرتروز زانو حياتي است. عضلات ضعيف به راحتي خسته ميشوند و طرز راه رفتن فرد را تغيير ميدهند. حتي ممکن است ضعف عضلات و بد راه رفتن ناشي از آن آغازکننده زانو درد باشد.
در آرتروز، استخوانها، غضروف، عضلات و ليگامانها تحت تاثير قرار ميگيرند. از بين اين بافتها عضلات راحتتر از همه قابل تغيير هستند. فعاليت بدني مرتب عضلات را تقويت کرده ناتواني و درد را کاهش ميدهد، عملکرد مفاصل را بهتر ميکند و از آنها در برابر آسيب بيشتر محافظت ميکند.
فعاليت بدني منافع روحي رواني، جسمي و اجتماعي بسياري براي فرد دارد. ورزش کردن موجب بهبود عملکرد قلبي عروقي، افزايش اعتماد به نفس و بهبود روابط اجتماعي ميشود.
ورزشهاي مختلفي وجود دارند که فيزيوتراپيست ميتواند براي تقويت عضلات آنها را بکار ببرد. بسته به عضلهاي که بايد تقويت شود ورزشها متفاوت هستند.
ورزش به خودي خود مفيد است چه در يک کلاس ورزشي چه در منزل يا در جلسات فيزيوتراپي، بنابراين افراد ميتوانند خودشان تصميم بگيرند که کجا ورزش کنند.
ممکن است ابتدا ورزشهاي تخصصي براي تقويت عضلات پا توصيه شود و توسط فيزيوتراپيست طراحي شود. اما در ادامه بايد ورزشهاي ديگري را در نظر گرفت که انجام آنها براي فرد امکانپذير باشد و بطور مداوم به آن ادامه دهد. بعلاوه براي اينکه فعاليتي بصورت مداوم انجام شود بايد آسان، در دسترس و ارزان باشد در غير اينصورت به سادگي رها ميشود.
بهترين ورزشي که افراد ميتوانند به راحتي آن را انجام دهند پيادهروي است. پيادهروي ورزش بسيار خوبي است که ميتواند در هر مکاني انجام شود. رفتن به پارک، خريد کردن، باغباني و بسياري از کارهاي روزانه را ميتوان با پيادهروي همراه کرد. با پيادهروي مکرر، بدن به تدريج سازگار شده و فشار کمتري به بدن وارد ميشود.
شنا کردن نيز ورزش بسيار مناسبي براي سلامتي مفاصل است. اين ورزش فعاليتي لذت بخش نسبتا ارزان و در دسترس است.
شنا و راه رفتن در آب باعث تقويت عضلات ميشود بدون اينکه فشار زيادي به مفاصل وارد کند، بنابرين ورزش مناسبي براي زانودرد بشمار ميآيد. غير از شنا و پيادهروي تمرينات فراواني هستند که پزشک يا فيزيوتراپيست آنها را توصيه ميکنند.
قبل از انجام حرکات ورزشي با پزشک خود مشورت کنيد تا حرکاتي که مناسب شماست را توصيه کند.
ورزش نبايد باعث خستگي بيش از حد و فرسودگي شود و نبايد شديد باشد. 30 دقيقه ورزش با شدت متوسط در طول روز براي به دست آوردن منافع آن کافيست. ميتوان زمان 30 دقيقهاي را به سه بار تمرين 10 دقيقهاي در طول روز تقسيم کرد. البته هر چه ميزان فعاليت افزايش پيدا کند منافع آن بيشتر ميشود.
ورزش مداوم به ارادهاي قوي و عزمي راسخ نياز دارد و براي رسيدن به منافع دراز مدت ورزش بايد با پشتکار و تلاش پيش رفت.
با افزايش فعاليت بدني علاوه بر تقويت عضلات پا که موجب حمايت از مفاصل ميشود، وزن فرد نيز متعادل شده و فشاري که بر زانوها وارد ميشود کاهش مييابد.
فعاليت بدني مناسب به ميزان زيادي درد زانوها را کاهش ميدهد و از ناتواني بيشتر پيشگيري ميکند.