جستجو
  نسخه شماره 1783 - 1389/04/01 - سه شنبه 1 تيرماه 1389 - 9 رجب 1431 - 22 ژوئن 2010   صفحه اصلي

 دانستني‌هايي درباره بيماري «کبد چرب»  

تجمع بيش از حد چربي در کبد، گاه باعث اختلال در فعاليت طبيعي بافت کبد مي‌گردد که مي‌تواند سير پيشرونده پيدا کند و باعث نارسايي کبد و يا «سيروز کبدي» گردد. کبدچرب غيرالکلي، يک التهاب کبدي است که در اثر تجمع بيش از اندازه چربي در بافت کبد ايجاد مي‌شود.
اگرچه علت اصلي بيماري «کبدچرب» مشخص نيست، ولي به نظر مي‌رسد اين بيماري ارتباط نزديک با برخي بيماري‌هاي متابوليک دارد که از آن جمله: چاقي، افزايش کلسترول و تري گليسريد خون و ديابت را مي‌توان نام برد.
در درمان «کبدچرب»، کنترل اين بيماري‌هاي زمينه‌اي بسيار موثر مي‌باشد. همچنين گفته مي‌شود مصرف زياد انرژي باعث خواهد شد کبد نتواند سوخت‌وساز طبيعي را انجام دهد و در نتيجه انرژي اضافي بصورت چربي در کبد ذخيره شود.
اين بيماري اغلب افراد را در سنين ميانسالي مبتلا مي‌کند. اکثر بيماران از افزايش وزن و چاقي بويژه چاقي شکمي رنج مي‌برند. همچنين مي‌توانند دچار افزايش چربي‌هاي خون بوده و يا از مبتلايان به ديابت باشند. و از آنجا که در سال‌هاي اخير شيوع چاقي و بيماري‌هاي متابوليک در جوانان افزايش قابل توجهي يافته است، جواناني که با چاقي و بيماري «کبدچرب» به پزشک مراجعه مي‌نمايند، کم نيستند. البته بايد ذکر کرد بيماراني هستند که بدون داشتن هيچ کدام از عوامل خطر ذکر شده و بدون هيچ دليل شناخته شده‌اي، مبتلا به «کبدچرب» مي‌گردند.
افزايش چربي در بدن که معمولا با چاقي شکمي همراه است، به همراه افزايش چربي‌هاي خون و افزايش فشارخون، همه از علائم مجموعه‌اي از اختلالات تحت نام «سندرم متابوليک» هستند که اين سندرم دقيقا وابسته به مقاومت انسولين مي‌باشد.
عوامل تاثيرگذار در اختلالات کبدي
علاوه بر افزايش چربي در بافت کبد که بر روي فعاليت طبيعي کبد تاثير مي‌گذارد، عوامل ديگري نيز بر عملکرد طبيعي سلول‌هاي کبدي تاثيرگذارند، از آن جمله:
1) مقاومت به انسولين؛ بدين معنا که بدن نمي‌تواند قند را بطور طبيعي مورد استفاده قرار دهد. بطور طبيعي لوزالمعده پس از خوردن مواد قندي، با ترشح هورمون انسولين سعي مي‌نمايد که قند اضافي موجود در خون را به سلول‌هاي عضلاني و کبد وارد نمايد. در وضعيت مقاومت به انسولين، حساسيت گيرنده‌هاي سلولي انسولين کاهش مي‌يابد، در نتيجه بدن براي ثابت نگه داشتن سطح قندخون نياز به ترشح انسولين بيشتري خواهد داشت. در صورت ادامه اين روند، در نهايت ميزان قندخون افزايش يافته و فرد مبتلا به ديابت مي‌گردد.
2) تغيير در روند توليد چربي در بافت کبد و نحوه عملکرد کبد در برابر چربي‌هايي که از روده به کبد منتقل مي‌شوند.
3) عمل‌هاي جراحي که مسير معده يا روده و يا هر دو را کوچک مي‌نمايند، از قبيل عمل جراحي باي‌پس روده.
4) استفاده طولاني مدت از لوله‌هاي روده‌اي براي تغذيه که معمولا پس از عمل جراحي استفاده مي‌شوند.
5) استفاده از برخي داروها از قبيل؛ آميودارون (داروي قلبي)، کورتون، استروژن‌هاي صنعتي و بعضي از داروهاي کنترل سرطان.
علائم و شيوع بيماري: از آنجاکه اين بيماري سير پيشرونده دارد مي‌تواند در مراحل اوليه بدون علامت باشد تا زمانيکه تاثيرات منفي بر عملکرد کبد ايجاد نمايد. در آن زمان علائمي از قبيل احساس ضعف، خستگي و کاهش وزن بروز مي‌کنند. و از آنجا که سير اين بيماري مزمن است، شايد سال‌ها طول بکشد تا منجر به ايجاد «سيروز کبدي» (جايگزيني سلول‌هاي کبدي با سلول‌هاي فيبروز) و در نهايت نارسايي کبد گردد.
در نقطه مقابل، در موارد نادري به دليل ناشناخته، سير بيماري متوقف و يا حتي به حالت طبيعي بازمي‌گردد، بدون آنکه درمان مشخصي انجام گرفته باشد. بين 10تا30 درصد بزرگسالان در کشورهاي پيشرفته مبتلا به اين بيماري هستند که معمولا شامل افراد چاق در سنين ميانسالي است. با توجه به شيوه زندگي اعم از نوع تغذيه و فعاليت بدني، شيوع اين بيماري در کشورهاي در حال توسعه بويژه در جامعه شهري افزايش چشمگيري داشته است. همچنين شيوع بيماري «کبدچرب» با افزايش سن، سير صعودي مي‌يابد. شيوع اين بيماري در آقايان 2 برابر خانم‌ها مي‌باشد که با افزايش سن، ميزان شيوع در خانم‌ها به آقايان نزديک مي‌شود، بويژه پس از يائسگي، شيوع بيماري «کبدچرب» در خانم‌ها سير فزاينده‌اي دارد.
تشخيص و درمان «کبدچرب»: تشخيص و درمان اين بيماري نيز مانند هر بيماري ديگر، معمولا با گرفتن شرح حال از بيمار و معاينه وي شروع مي‌گردد. اگرچه در خيلي از موارد، علائم قابل توجهي در اين بيماري وجود ندارد و با مشاهده بالا بودن آنزيم‌هاي کبدي و نيز تصاوير سونوگرافي، سيتي‌اسکن وMRI تشخيص اين بيماري معين مي‌گردد. از بيوپسي کبد براي تشخيص ميزان صدمه به بافت کبدي در بعضي از موارد استفاده مي‌گردد.
درمان: اگرچه درمان اختصاصي براي «کبدچرب» وجود ندارد، ولي شما با کنترل بيماري‌هاي زمينه‌اي از قبيل کاهش وزن، چربي‌هاي خون، ديابت و يا قطع نمودن داروهاي مسبب (قطعا با نظر پزشک معالج نه بطورخودسرانه) مي‌توانيد از پيشرفت اين بيماري جلوگيري نماييد و در خيلي از موارد سير معکوس را طي نماييد که منجر به درمان اين بيماري گردد.از مصرف الکل که عملکرد طبيعي کبد را دچار اختلال مي‌نمايد، جدا بايد پرهيز نماييد.
نکات کليدي درمان: شما مي‌توانيد زير نظر متخصصين تغذيه و گوارش، سير بيماري کبد چرب را محدود و کنترل نماييد. براي کنترل کبد چرب توجه به نکات ذيل اهميت کليدي دارد:
کم کردن وزن: از آنجاکه اکثر بيماران مبتلا به «کبدچرب» غيرالکلي چاق هستند، کاهش وزن در کنترل اين بيماري نقش مهمي دارد. براي کاهش وزن، انتخاب رژيم غذايي نيز بايد به درستي صورت پذيرد، زيرا کاهش وزن سريع با رژيم‌هاي برق‌آسا خود مي‌تواند سير بيماري را بدتر نمايد. خيلي از بيماران چاق که به تازگي متوجه «کبدچرب» خود شده‌اند، به دليل ترس از عوارض اين بيماري، به رژيم‌هاي غذايي سخت روي مي‌آورند که اين بيماري را ريشه کن نمايند، ولي علاوه بر ابتلا به عوارض اين نوع رژيم‌ها، گاه سير «کبدچرب» را نيز بدتر مي‌نمايند. لذا انتخاب منطقي رژيم غذايي کاهش وزن زير نظر متخصص تغذيه و با کاهش وزن نيم تا يک کيلوگرم در هفته توصيه مي‌گردد.
انتخاب رژيم غذايي سالم: رژيم غذايي پرکربوهيدرات که حاوي ميزان قابل توجهي سبزي و ميوه و موادغذايي پرفيبر باشد، معمولا بهترين انتخاب براي افراد مبتلا به کبد چرب است. کاهش چربي مصرفي، بويژه چربي‌هاي اشباع شده و جايگزيني آنها با چربي‌هاي غيراشباع که در روغن زيتون و ماهي وجود دارند، توصيه مي‌گردد. استفاده از نان و غلات سبوس‌دار بايد جدي گرفته شود. در نهايت تعيين مقدار مورد نياز درشت مغذي‌ها اعم از پروتئين، چربي و کربوهيدرات بر اساس شرايط افراد بايد تنظيم گردد.
انجام ورزش و فعاليت بدني منظم: چاقي بويژه چاقي شکمي نقش مهمي در افزايش خطر ابتلا به کبد چرب دارد. بر همين اساس، داشتن پياده‌روي منظم به ميزان حداقل 30تا60 دقيقه در روز توصيه مي‌شود. اگر شما وقت رفتن به باشگاه ورزشي را نداريد، پياده‌روي در مسير کار يا پارک را مي‌توانيد جايگزين نماييد.
کنترل بيماري‌هاي زمينه‌اي متابوليک: کنترل ديابت و چربي‌هاي خون در بيماران مبتلا به «کبدچرب»، نقش کمک کننده‌اي در بهبود اين بيماري دارد. همانطور که مي‌دانيد از اصول مهم کنترل بيماري‌هاي متابوليک، رعايت رژيم غذايي و ورزش منظم مي‌باشد.
محافظت کبد از عوامل خطر: از عواملي که بر روي فعاليت طبيعي کبد اثر سوء دارند، بايد پرهيز نماييد. از مهمترين اين عوامل، مصرف الکل و نيز بعضي داروها مي‌باشد. لذا در هنگام مراجعه به پزشک، به او بگوييد که مبتلا به «کبدچرب» مي‌باشيد که در تجويز دارو به آن توجه نمايد.
پيشگيري: براي جلوگيري از بروز بيماري کبدچرب، سه نکته اساسي ذيل را فراموش نکنيد:
1) شما بايد رژيم غذايي سالمي را با مصرف بالاي ميوه، سبزي، غلات سبوس دار و چربي‌هاي مفيد براي خود انتخاب کنيد.
2) داشتن رژيم غذايي سالم به همراه فعاليت بدني، به حفظ وزن سالم کمک مي‌نمايد. در صورت چاق بودن، از همين امروز براي کاهش وزن خود اقدام نماييد.
3) هنگام استفاده از داروها کاملا مراقب باشيد و از مصرف الکل جدا پرهيز نماييد.


نسخه چاپي ارسال به دوستان

ارسال نظر
  نام (اختیاری)
  پست الکترونیک(اختیاری)
  آدرس وبسایت یا وبلاگ (اختیاری)
نظرشما
 
    کد امنیتی
 
نظرات خوانندگان
نام : احمد
مقاله خوبی بود از شما ممنون هستم

نام : رويا
از ارائه مقاله مفيدتون ممنون . لطفا براي همسرم دعا کنيد

نام : hamid
زکات علم ترویج ان است از ارائه اطلاعات بی نهایت متشکرم


صفحه اول
سياسي
جامعه
اقتصادي
بازار پولي و مالي
ايران زمين
حوادث
گوناگون
گزارش
ورزشي
ايران و جهان
فرهنگ و هنر
صفحه اصلی - شناسنامه ابتکار - آرشیو ابتکار - ارتباط با ما - درخواست اشتراک - پیوندها - جستجوی پیشرفته