جستجو
  نسخه شماره 1079 - 1386/09/12 -   صفحه اصلي

آيا مي دانستيد...


فاصله انديشه تا عمل


هپاتيت و الکل مهم ترين علل ابتلا به «سيروز کبدي»


ابداع روشي نوين براي تبديل گلوکز به «هيدروژن»


تشريح جزئيات سفر انسان به «مريخ»


اعداد حاکم بر کهکشان ها


 آيا مي دانستيد... 


1) آيا مي دانستيد يک کوسه از طريق شنيدن ضربان قلب، طعمه خود را پيدا مي کند.
2) آيا مي دانستيد ماهي قزل آلا مي تواند پرش هايي به ارتفاع 6 فوت داشته باشد.
3) آيا مي دانستيد سيب بيشتر از کافئين(مثلا در قهوه) براي بيدار نگه داشتن افراد در صبح زود لازم است.
4) آيا مي دانستيد بچه کروکوديل هاي متولد شده داراي کروموزوم هاي جنسي نيستند و بسته به دماي محيط که تخمي که در آن قرار داشته اند، جنسيت آنها مشخص مي شود.
5) آيا مي دانستيد که باغباني بهترين کار براي سالم نگه داشتن سلامتي استخوان هاست.


 فاصله انديشه تا عمل 


«تدريج» همه جا قاعده موفقيت است و هر موفقيت بزرگي حاصل جمع يا حاصل ضربي از موفقيت هاي کوچک و درس هائي است که از شکست هاي کوچک مي آموزيم. همان گونه که براي ساخته شدن يک ساختمان زيبا هزاران آجر بايد دقيق و متناسب با يکديگر چيده شوند و طبيعتا نمي توان تا قبل از طراحي نقشه و ساخته شدن طبقه اول به فکر ساختن طبقه دوم بود، در زندگي يک انسان هدفمند نيز اوضاع به همين شکل است. همان گونه که بهترين نقشه ساختمان اگر روي کاغذ باقي بماند اهميت چنداني پيدا نمي کند، بهترين فکرها نيز تا وقتي از وجه تئوريک به حالت عملي مبدل نشوند ارزش چنداني نخواهند داشت. از جمله رازهاي موفقيت انسان هاي موفق; کوتاه بودن فاصله انديشه  تا عمل آنها است. پس بهتر است با خود فکر کنيم که چگونه مي توانيم در راستاي اهدافمان اقدامات عملي انجام دهيم.


 هپاتيت و الکل مهم ترين علل ابتلا به «سيروز کبدي»  


«سيروز کبدي» يک نوع اختلال عملکرد و نارسايي سلول هاي کبدي است. «کبد» نقش بسيار مهمي در سوخت و ساز بدن دارد. اين عملکرد بخصوص در ساختن مولکول هاي درشت از مواد جذب شده در دستگاه گوارش و تجزيه کردن مواد زائد بدن به مولکول هاي کم خطر بسيار اهميت دارد. در بيماري سيروز اين عملکرد مختل مي شود. بسياري از داروها، موادشيميايي و هورمون ها که در کبد تجزيه مي شوند، در بدن باقي مي مانند و تجمع آنها عوارضي را به همراه دارد. هپاتيت هاي B و C، مصرف الکل، بعضي بيماري هاي متابوليک مثل ديابت و بعضي از داروها مي توانند به سلول هاي کبدي آسيب وارد کنند که در طولاني مدت ممکن است منجر به نارسايي کبد و در نهايت سيروز شود. به اين ترتيب تزريق واکسن هپاتيت در هر سن و سالي در پيشگيري از سيروز کبدي توصيه مي شود.


 ابداع روشي نوين براي تبديل گلوکز به «هيدروژن»  


دانشمندان آمريکايي شيوه نويني را براي تبديل گلوکز و ساير موادآلي قابل تجزيه به هيدروژن ابداع کردند. در اين پژوهش استاد «بروس لوگان» و همکاري وي از روشي باکتريايي در يک پيل الکتروليزي ميکروبي با اسيدسرکه استفاده کردند. اسيدسرکه با تخمير گلوکز يا سلولز توليد مي شود. دکتر «لوگان» خاطرنشان کرد که هيدروژن توليد شده از سلولز و ساير موارد آلي تجديد شونده را مي توان با گازطبيعي براي استفاده در وسايط نقليه گازسوز استفاده کرد. در اين پيل، آند، گرافيت دانه دانه و کاتد، کربن و يک کاتاليزور پلاتينوم هستند. به گزارش ايسنا، اين پژوهشگران در توضيح روش مزبور اظهار داشتند که باکتري ها اسيدسرکه را مصرف کرده و الکترون و پروتون با توليد جريان 0/3 ولت آزاد مي کنند. وقتي 2 0/ ولت الکتريسته از يک منبع خارجي به جريان قبلي افزوده شود، مايع، گاز هيدروژن متصاعد مي کند.


 تشريح جزئيات سفر انسان به «مريخ» 


«ناسا» جزئيات عمليات سفر انسان به «مريخ» را که قرار است از سال 2028 آغاز شود و در سال 2031 با حضور هفت فضانورد به نتيجه برسد تشريح کرد. «ناسا» در همايش Group Analysis anb Exploration Lunar که در «هيوستون» آمريکا برگزار شد، اعلام کرد که بين 20 سال آينده راکت V Ares براي سفر انسان به مريخ آماده خواهد شد. اين راکت در سال 2018 انسان را به ماه مي رساند و پس از آن در ژانويه 2029 به همراه يک راکت مشابه ديگر به «سياره سرخ» يا همان «مريخ» عزيمت مي کند. اين دو راکت در مجموع 400 تن ماده را به روي سطح مريخ حمل مي کنند تا به اين ترتيب محل اقامت فضانوردان و يک آزمايشگاه به دست روبات ها در سطح مريخ ساخته شود. در صورتي که تمام پيش بيني ها درست انجام شود، در فوريه 2031 هفت فضانورد که احتمالا چهارمرد و سه زن هستند، به طرف مريخ عزيمت مي کنند. اين سفر بين 6تا7 ماه به طول مي انجامد. پس از عزيمت به مريخ اين فضانوردان حداقل 16ماه در اين خانه مريخي اقامت مي کنند و سپس به زمين بازمي گردند. در کل سفر طولاني اين فضانوردان 30ماه طول مي کشد. چهار راکت V Ares که از نظر ابعاد و قدرت در اندازه هاي راکت زحل7 هستند، فضاپيمايي که اين فضانوردان را به مريخ مي رساند تا اطراف زمين حمل مي کنند. زحل7 راکتي است که فضانوردان را در ماموريت «آپولو» براي رسيدن به ماه همراهي کرد. فضانوردان در داخل اين ناوفضايي در يک گلخانه، ميوه و سبزي پرورش مي دهند. اين اقدام موجب مي شود که بتوانند راحت تر سفر طولاني را تحمل کنند. براي تامين آب و هوا اين فضانوردان از سيستم هاي بازيافت ويژه اين مواد استفاده مي کنند، به اين ترتيب فضاپيما مي تواند آب و اکسيژن کمتري با خود حمل کند. با وجود تمام پيش بيني ها به نظر مي رسد اين نقشه، دو نقطه ضعف داشته باشد. اولين نقطه ضعف به مسئله حفاظت فضانوردان از تشعشات کيهاني نگاه مي کند و دومين مورد مشکلات روحي رواني فضانوردان است. در حقيقت اين فضانوردان بايد ماه ها دور از زمين زندگي کنند و هرچه که از زمين دورتر مي شوند، برقراري ارتباط با زمين دشوارتر مي شود، چراکه فاصله زمين و مريخ بسيار زياد است و تنها مي توان چند دقيقه از صداي فضانوردان را در زمين شنيد. به گزارش مهر به نقل از پايگاه خبري ناسا، در حال حاضر دو کاوشگر «روح» و «فرصت» تحقيقات خود را از چهارسال قبل در اين سياره دنبال مي کنند و چند کاوشگر ديگر هم در مدار اطراف سياره سرخ به انجام تحقيقات مشغول هستند که از آن جمله مي توان به «مارس اکسپرس» اشاره کرد. سال آينده نيز کاوشگر «فونيکس» که در حال حاضر در راه رسيدن به مريخ است، در سطح قطب شمال اين سياره فرود خواهد آمد.


 اعداد حاکم بر کهکشان ها 

پروفسور «سرمارتين ريس»، يکي از پيشگامان کيهان شناسي در جهان است. وي استاد تحقيقات انجمن سلطنتي در دانشگاه «کمبريج» و داراي عنوان اخترشناس سلطنتي بوده و در عين حال عضو آکادمي ملي علوم آمريکا و آکادمي علوم روسيه نيز مي باشد. پروفسور «ريس» ضمن مشارکت با چندين همکار بين المللي ايده هاي بسيار مهمي در مورد سياه چاله ها، تشکيل کهکشان ها و اخترفيزيک انرژي بالا، داشته است. آنچه در اين مطلب آورده شده است خلاصه مقاله وي در مورد «شش» عدد حاکم بر کل جهان است که از زمان انفجار بزرگ شکل گرفته اند. پرفسور «سرمارتين ريس» معتقد است; اگر هر کدام از اين اعداد با مقدار فعلي آن کمي فرق داشت، هيچ ستاره، سياره يا انساني در جهان وجود نداشت. قوانين رياضي عامل تحکيم ساختار جهان است. اين قاعده فقط شامل اتم ها نمي شود، بلکه کهکشان ها، ستاره ها و انسان ها را نيز در برمي گيرد. خواص اتم ها، از جمله اندازه، جرمشان و انواع مختلفي که از آنها وجود دارد و نيروهايي که آنها را به يکديگر متصل مي کند، عامل تعيين کننده ماهيت شيميايي جهاني است که در آن به سر مي بريم. تعداد بسيار اتم ها به نيروها و ذرات داخل آنها بستگي دارد. اجرامي را که اخترشناسان مورد بررسي قرار مي دهند شامل سيارات، ستارگان و کهکشان ها، توسط نيروي گرانش کنترل مي شوند و همه اين موارد در جهان به شکل گسترشي روي مي دهد که خواصش در لحظه انفجار بزرگ اوليه(Bigdang) در آن تثبيت شده است. علم با تشخيص نظم و الگوهاي موجود در طبيعت پيشرفت مي کند، بنابراين پديده هاي هرچه بيشتري را مي توان در دسته ها و قوانين عام گنجاند. نظريه پردازان در تلاشند اساس قوانين فيزيکي را در مجموعه هاي منظمي از روابط و چند عدد خلاصه کنند. هنوز هم تا پايان کار راه زيادي باقي مانده است، اما پيشرفت هاي به دست آمده نيز چشمگير هستند. در آغاز قرن21، شش عدد معرفي شدند که به نظر مي رسد از اهميت فوق العاده اي برخوردارند. دو تا از اين اعداد به نيروهاي اساسي مربوط مي شوند; دو تاي ديگر اندازه و ساختار نهايي جهان ما را تثبيت مي کند و بيانگر آن هستند که آيا جهان براي هميشه امتداد مي يابد يا خير; و دو عدد باقيمانده بيانگر خواص خود فضا هستند. اين شش عدد با يکديگر نسخه اي را براي جهان تشکيل مي دهند. گذشته از اين; جهان نسبت به مقدار اين شش عدد بسيار حساس است و اگر يکي از اين اعداد تنظيم نشده باشد، آن وقت نه ستاره اي در جهان وجود مي داشت و نه حياتي. سه تا از اين اعداد، که به جهان در مقياس بزرگ وابسته است، به تازگي با دقت زياد اندازه گيري شده است. سر برآوردن حيات انسان در سياره زمين حدود 6ميليارد سال به درازا کشيده است. حتي پيش از آنکه خورشيد ما و سيارات گرداگرد آن تشکيل شوند، ستاره هاي قديمي تر، هيدروژن را به کربن، اکسيژن و ديگر اتم هاي جدول تناوبي تبديل مي کردند. اين فرآيند حدود 10ميليارد سال به درازا کشيده است. اندازه جهان قابل مشاهده تقريبا برابر فاصله اي است که نور بعد از انفجار بزرگ پيموده است، بنابراين اين جهان قابل مشاهده کنوني بايد بيش از 10ميليارد سال نوري وسعت داشته باشد. با اين اوصاف، بسياري از مناقاشات پردامنه و طولاني مباحث کيهان شناختي امروزه ديگر پايان يافته، و در مورد بسياري از مواردي که پيش از اين موضوع بحث بودند، ديگر مناظره اي صورت نمي گيرد. «انيشتين» در يکي از مشهورترين کلمات قصار خود مي گويد: «غيرقابل درک ترين چيز در مورد جهان، قابل درک بودن آن است.» وي در اين عبارت بر شگفتي خود در مورد قوانين فيزيک که ذهن ما نسبتا با آنها خو گرفته و تا حدودي با آنها آشناست تاکيد مي کند، قوانيني که نه فقط در روي زمين بلکه در دوردست ترين کهکشان ها هم مصداق دارد. «نيوتن» به ما آموخت; همان نيرويي که سيب را به سمت زمين مي کشد، ماه و سيارات را در مدار خود به گردش در مي آورد. هم اکنون مي دانيم همين نيروست که عامل تشکيل کهکشان ها است و همين نيروست که باعث مي شود ستاره ها به سياه چاله تبديل شوند. قوانين فيزيک و هندسه ممکن است در جهان هاي ديگر متفاوت باشد و چيزي که جهان ما را از ساير جهان ها متمايز مي کند، ممکن است همين شش عدد باشد:
1) عدد کيهاني امگا; نشان دهنده مقدار ماده کهکشان ها، گازهاي پراکنده و ماده تاريک در جهان ماست. «امگا» اهميت نسبي گرانش و انرژي انبساط در جهان را به ما ارائه مي دهد جهاني که امگاي آن بسيار بزرگ است، بايستي مدت ها پيش از اين درهم فرورفته باشد و در جهاني که امگاي آن بسيار کوچک است، هيچ کهکشاني تشکيل نمي شود. تئوري تورم انفجار بزرگ مي گويد، امگا بايد يک باشد; هرچند اخترشناسان درصددند مقدار دقيق آن را اندازه بگيرند.
2) اپسيلون; بيانگر آن است که هسته هاي اتمي با چه شدتي به يکديگر متصل شده اند و چگونه تمامي اتم هاي موجود در زمين شکل گرفته اند. مقدار اپسيلون، انرژي ساطع شده از خورشيد را کنترل مي کند و از آن حساس تر اينکه، چگونه ستارگان، هيدروژن را به تمامي اتم هاي جدول تناوبي تبديل مي کنند. به دليل فرآيندهايي که در ستارگان روي مي دهد، کربن و اکسيژن عناصر مهمي محسوب مي شوند ولي طلا و اورانيوم کمياب هستند. اگر مقدار اپسيلون 0/006 يا 0/008 بود ما وجود نداشتيم. عدد کيهاني e توليد عناصري را که باعث ايجاد حيات مي شوند; کربن، اکسيژن، آهن و... يا ساير انواع که باعث ايجاد جهاني عقيم مي شود را کنترل مي کند.
3) اولين عدد مهم تعداد ابعاد فضا است. ما در جهاني سه بعدي زندگي مي کنيم. اگر D برابر دو يا چهار بود امکان تشکيل حيات وجود نداشت. البته زمان را مي توان بعد چهارم فرض کرد، اما بايد درنظر داشت که بعد چهارم از لحاظ ماهيت با ساير ابعاد تفاوت اساسي دارد، چراکه اين بعد همانند تيري روبه جلو است و ما فقط مي توانيم به سوي آينده حرکت کنيم.
4) چرا جهان پيرامون اين چنين وسيع است که در طبيعت عدد مهم و بسيار بزرگي وجود دارد. N نشان دهنده نسبت ميان نيروي الکتريکي است که اتم ها را کنار يکديگر نگاه مي دارد و نيروي گرانشي ميان آنهاست. اگر اين عدد فقط چند صفر کمتر مي داشت، فقط جهان هاي مينياتوري کوچک و با طول عمر کم مي توانست بوجود آيد و هيچ موجود بزرگ تر از حشره نمي توانست بوجود آيد و زمان کافي براي آنکه حيات هوشمند به تکامل برسد در اختيار نبود.
5) هسته اوليه تمام ساختارهاي کيهاني; ستاره ها، کهکشان ها و خوشه هاي کهکشاني، در انفجار بزرگ اوليه تثبيت شده است. ساختار يا ماهيت جهان به عدد Q که نسبت دو انرژي بنيادين است، بستگي دارد. اگر Q کمي کوچک تر از اين عدد بود جهان بدون ساختار بود و اگر Q کمي بزرگ تر بود، جهان جايي بسيار عجيب و غريب به نظر مي رسيد، چراکه تحت سيطره سياه چاله ها قرار داشت.
6) اندازه گيري عدد «لاندا» در بين اين شش عدد، مهم ترين خبر علمي مي باشد، اگرچه مقدار دقيق آن هنوز هم در پرده ابهام قرار دارد. يک نيروي جديد نامشخص، نيروي «ضدگرانش» کيهاني، ميزان انبساط جهان را کنترل مي کند. خوشبختانه عدد «لاندا» بسيار کوچک است. در غيراين صورت در اثر اين نيرو از تشکيل ستارگان و کهکشان ها ممانعت به عمل مي آمد و تکامل کيهاني حتي پيش از آنکه بتواند آغاز شود، سرکوب مي شد.


نگاه ويژه
صفحه اول
سياسي
گوناگون
جامعه
حوادث
اقتصادي
ايران زمين
روزانه
علم و دانش
ورزشي
ايران و جهان
فرهنگ و هنر
طالع بيني روزانه