سرمقاله

نمود شکاف گفتمانی در دناپلاس

ژوبین صفاری

را به منظور جراحی بر روی قلب باز میکند. این عمل میتواند برای درمان بیماریهاومشکلاتمختلفقلبیمورداستفادهقرارگیردبهواسطهعملباز قلب «بای پس» با باز کردن یک مسیر، جریان خون به قلب بهبود مییابد؛ جراح ابتدا برشی ۸ تا۱۰ اینچی در قفسه سینه ایجاد میکند و برای دسترسی به قلب تمام یا بخشی از استخوانهای قفسه سینه را برش میدهد، هنگامی که قلب مشاهده شد بیمار ممکن است به دستگاه بای پس قلب و ریه متصل شود که دستگاه خون را از قلب دور میکند به طوری که جراح بتواند عمل را انجام دهد؛ برخی از روشهای تازهتر از این دستگاه استفاده نمیکنند. اکنون با آغاز به کار پارلمان یازدهم همزمان با سال پایانی دولت بسیاری از نمایندگان بر خلاف آنچه ریٔیس پارلمان در نخستین نطق پیش از دستور خویش گفته بود این مجلس بنای تقابل با دولت را ندارد اما حالا گویا بسیاری از آنها و بههه ویژه حلقه زنار احمدینژاد و گروه پایداری قصد مچگیری دارند که دو هفته پیش وزیر فرهنگ و ارشاد و آموزش و پرورش را درصحنبهارستانفتیلهپیچکردندوبهتازگیدرسودایجراحیبازسیاست دولت تدبیر و امید هستند و بر این باور هستند که به دلیل اینکه تحریمها را دولت افراطی و یکجانبهگرای دونالد ترامپ با خروج یکطرفه از برجام را مجدد اعمال کرده است سیاست هستهای و دیپلماسی وزارت خارجه دولت اشتباه بوده است که اگر چه برای اثبات این ادعای خویش دلیل یا دلایل قانع کننده برای تنویر افکار عمومی و خواص و احزاب و قاطبه مردم جامعه ندارند و با
توجیه و شعار و بلند کردن صدا که نمیشود آسیبشناسی ساختاری کرد. شناخت این نکته که هرگونه ضرورت اخلاقی از ضرورت «چاره اندیشی» بر رنج و درد مایه میگیرد. شبیه اتخاذ راهبرد «استراتژی» اقتصاد مقاومتی به پیشنهاد رهبر انقلاب برای مقابله با تحریم های ایالات متحده که در ۱۸ اردیبهشت ۹۷ با خروج یکجانبه خویش از معاهده بینالمللی برجام که با ۶ قدرت برتر جهان تدوین و امضاء شده بود و باعث یک تروریسم تمام عیار اقتصادی و پزشکی علیه ملت نستوه و قهرمان و دولت تلاشگر و خدوم تدبیر و امید شد. بر همین اسلوب و شیوه دولت مطابق ضابطه مبتنی بر اصالت سودمندی در شرایط تحریم و کرونا توأمان با هم که میگوید: «هدفتان بالاترین مقدار خوشی یا خوشبختی برای بیشترین عده باشد.» یا به سخن کوتاهتر، «خوشی یا خوشبختی را به حداکثر برسانید.» با شرایط
صعب و دشوار اقتصادی در خلال تورم و گرانی و افزایش ضریب جینی و پایین آمدن و کوچک شدن قدرت خرید و جیب مردم آن مسیٔله که پیشتر در بالا آمد جای به این ضابطه میسپارد که بیان میکند «کمترین مقدار رنج قابل اجتناب برای همه» یا به صورت کوتاهتر، «رنج و درد را برای جامعه به حداقل برسانید.» این ضابطه ساده به باور بنده میتواند به یکی از مبادی بنیادی سیاست اجتماعی و همگانی بدل شود هر چند که اذعان میکنم که تنها اصل نخواهد بود؛ بالعکس اصل«خوشی یا خوشبختی را به حداکثر برسانید.» به نظر میرسد مستعد ایجاد دیکتاتوریهای خیرخواهانه باشد. «انقلاب کوبا» باید متوجه باشیم که از نظر اخلاقی، رنج و خوشی را نباید قرینه یکدیگر دانست. به عبارت دیگر افزایش خوشی در همه حال به مراتب کمتر از یاری رسانی به محنت کشان و سعی در جلوگیری از رنج و درد ضرورت و فوریت دارد. افلاطون بر این عقیده بود که دولت باید خودبسنده باشد و خودبسندگی اقتصادی را وجهه نظر قرار دهد وگرنه حکمرانان به تاجرانوابستگیپیداخواهندکردیاخودشانتاجرخواهندشد؛درستشبیه اختصاص ارز نیمایی۴۲۰۰ تومانی به تجار بازرگان در دولت تدبیر و امید که اکنون بانک مرکزی در بوق و کرنا کرده و به آنها پیام میدهد که تا آخر تیر بدهی خود را دولت عودت دهند. این برنامه دولت را منصفانه میتوان توتالیتر توصیف کرد و شالوده آن بر جامعهشناسی مبتنی بر اصالت فرهنگی و تمدنی استوار است. اما هدف افلاطون که از وی سخن به میان آوردیم ساختن دولت کاملی است که در آن هر شهروند به راستی خوشبخت باشد و این پرواضح و مبرهن است که در بهترین دولت افلاطون فرد معمولی و عادی به آن سعادتی که به طبیعتش تعلق میگیرد دست مییابد و بنیان و شالوده این دولت، تصور «نیکی مطلق و عدالت مطلق است.» وقتی از عدالت سخن میگوییم مقصودمان واقعا چیست؟ تصور نمیشود این قبیل مسایٔل اهمیت خاصی داشته باشند یا اصلا پاسخ قطعی به آنها امکان پذیر باشد زیرا چنین اصطلاحاتی همیشه به معانی مختلف به کار میروند. با این حال مراد غالب ما از عدالت، به ویژه کسانی که دیدگاه کلی آزادیخواهانه و بشر دوستانه دارند، چیزی بر این منوال باشد: ۱- توزیع برابر بار شهروندی «منشور حقوق شهروندی دولت تدبیر و امید» یعنی آنگونه محدودیت ها که در زندگی اجتماعی در مورد آزادی لازم است. ۲- رفتار مساوی با شهروندان در برابر قانون،البته به شرط آنکه ۳- قوانین تبعیضی یا خود اندیش درمورد هیچ شهروند یا گروه یا طبقهای «که جامعه ایرانی یک جامعه طبقاتی
گریز است» قایٔل نگردند. ۴-بیطرفی محاکم عدلیه و ۵- برخورداری از سهم
مساوی، نه تنها از بار بلکه از مزایایی که هر شهروند به علت عضویت در یک کشور میتواند دریافت کند. اگر افلاطون چنین معنایی از عدالت اراده میکرد، ادعای نویسنده این نوشتار دایر بر اینکه برنامه او صرفا توتالیتر است یقیناصحتنمیداشتوحقباتمامکسانیبودکهسیاستدرنظرافلاطون بر بنیان و شالودهای قابل قبول و بشر دوستانه پیریزی شده است. اما واقعیت این است که مفهوم و معنایی که وی از عدالت ارایٔه میدهد چیزی کلی و متفاوت است. مقصود افلاطون از عدالت چیست؟ بر این باورم که او در جمهوری، اصطلاح عادل یا عادلانه را به معنایی مترادف با آنچه به منفعت و مصلحت بهترین دولت است به کار میبرد. منفعت و مصلحت دولت تدبیر و امید چیست؟ این است که با حفظ تقسیمات خشک و اکیدا طبقاتی که گفتیم جامعه ایرانی یک جامعه طبقاتی گریز است، هرگونه تغییر را متوقف میکرد. اگر در این مثال حق با بنده باشد آنگاه باید نتیجه گرفت که افلاطون با طلب عدالت، برنامه سیاسی خود را در حد توتالیتاریسم یله و رها میسازد و باید نتیجه بگیریم که لازم است از این که صرفا تحت تأثیر الفاظ واقع شویم، به دور و برحذر باشیم. بنیاد شهر بر طبیعت آدمی و نیازها و نارساییهای آن است؛ در جامعه ًهرکس تنها باید به کار خود بپردازد و آن کاری است که سرشت او طبیعتا و به بهترین وجه با آن متناسب است. با این وصف که همه کس باید سرش به کار خودش باشد؛ نجار فقط باید نجاری کند و کفاش کفش بدوزد و کشاورز کار زراعت خود را انجام دهد و پزشک طبابت کند نه جای این افراد عوض شود و مثل الان که هرکس دست در لانه زنبور کند و بدون تخصص و اطلاعات لازم و کافی در بورس سهام بخرد و سرمایه گذاری به زعم خود کند و فردا که سر از رخت بردارد سرمایه اش بر باد رود حالا یک عده ای هم این وسط منفعت ببرند.البته شاید اگر دو کارگر جای طبیعی خود ًرا با هم عوض کنند زیان چندانی نداشته باشد ولی اگر هرکسی که طبیعتا کارگر «یا عضو طبقه کاسب» است وارد طبقه مرفه در جامعه شود یا مرفهی بدون داشتن شایستگی به طبقه مهندسان و متخصصان درآید و مهندس هم وارد بورس شود این تغییر پنهان به قهقهرایی اقتصاد خواهد انجامید و جامعه وقتی از عدالت برخوردار میشود هر یک از طبقات بالا که در مثال ذکر شد به کار خویش بپردازند که تلفیق و
همپوشانی آنها باعث دیسیپلین، هارمونی، دیزاین و تعادل در جامعه شود.
* فعال سیاسی اصلاحؤطلب


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام