EBTEKAR NEWSPAPER
جمعه, 15 آذر 1398   Friday 6 December 2019

سرمقاله

چرا باید برجام را حفظ کنیم؟

محمدرضا ستاری

دنیل بایمن در یادداشتی که اندیشکده بروکینگز آن را منتشر کرد، نوشت: اگرچه وضعیت شمال شرق سوریه همچنان ناپایدار است، اما با توجه به مکان و وسعت منطقه حائل تحت کنترل ترکیه، به نظر می‌رسد که قدرت‌های بزرگ نظامی حداقل به‌طور موقتی به یک مصالحه دست یافته‌اند؛ تمهیداتی که دولت ترامپ نیز از آن استقبال کرده است. نیروهای دموکراتیک سوریه به دولت سوریه و حامیان ایرانی و روسی آن پیوسته و به خودمختاری چند ساله خود پایان داده و یا حداقل آن را کاهش داده‌اند. عمده نیروهای آمریکا از این کشور خارج شده‌اند، هرچند که حضور آمریکا در کشور همسایه یعنی عراق، ادامه خواهد داشت.
این وضعیت جدید باعث دگرگونی منطقه شده و به‌طور بالقوه برای آمریکا و متحدانش پیامدهای عمیقی دارد. با این حال، صرف نظر از این نکته، اقدامات ترامپ بیانگر اولویت‌بندی و تصوری متفاوت از منافع سنتی آمریکا در خاورمیانه است. خروج آمریکا برخلاف نگرانی‌های تاریخی این کشور بوده و به ایران و داعش امکان می‌دهد تا به اسرائیل و عربستان سعودی ضربه بزنند. با این وجود، به نظر می‌رسد که ترامپ خروج نیروهای آمریکایی از مناطق فعال جنگی را بر این منافع دیرینه ترجیح می‌دهد.
با در نظر گرفتن منافع سنتی آمریکا، پیامدهای احتمالی عبارتند از: تداوم جنگ در سوریه؛ دولت سوریه قبل از حمله ترکیه، قدرت خود را به تدریج تحکیم می‌بخشید هرچند که بخش‌های بزرگی از کشور را در کنترل کامل خود نداشت و هنوز هم ندارد. با این حال، ایجاد یک منطقه حائل بیانگر آن است که ترکیه در سال‌های آتی در خاک سوریه باقی خواهد ماند و احتمالا پناهجویان سوری را در آنجا اسکان خواهد داد. این حضور ترکیه برای دولت سوریه یک مشکل ماندگار و در کانون توجه سیاست خارجی آن خواهد بود.
بازگشت داعش محلی؛ رهایی احتمالی زندانیان که میزان و دامنه آن تا زمان نوشتن این مقاله معلوم نیست و از همه مهم‌تر، کاهش فشار نیروهای دموکراتیک سوریه، داعش را از آزادی تحرک و ظرفیت برخوردار خواهد کرد. داعش احتمالا متحدان محلی بیشتری پیدا کرده و از هر نوع کاهش فشار، بهره‌برداری خواهد کرد. با این وجود، فشار عراق همچنان قوی خواهد بود و داعش دیگر ضعیف خواهد ماند. روسیه، سوریه و ترکیه در حمله به داعش دلایل خاص خود را داشتند؛ هرچند که اولویت داعش برای آنها نسبت به اولویت این گروه برای نیروهای دموکراتیک سوریه کمتر بوده است.
کاهش اعتماد به آمریکا؛ خروج ناگهانی آمریکا و فراموش کردن نیروهای دموکراتیک سوریه و عدم هماهنگی خروج آمریکا با انگلیس، فرانسه یا متحدان منطقه‌ای آمریکا نظیر اسرائیل و عربستان به عنوان اهانتی در حق شرکای سنتی آمریکا محسوب شده و باعث کاهش اعتماد آنها به تضمین‌های امنیتی آمریکا خواهد شد. دیگر احتمال نمی‌رود که آنها قبل از هر اقدامی با آمریکا مشورت کنند و ادامه شراکت آنها با آمریکا به خاطر این خطر بزرگ رهاسازی، بعید به نظر می‌رسد. در عین حال، اهانت دولت آمریکا به متحدان این کشور در صحنه‌های دیگر نیز مشخص بوده و پیامدهای آن عمیق و ماندگار خواهد بود.
تبدیل روسیه به یک کارگزار قدرت؛ اگرچه بسیاری از متحدان آمریکا از روسیه خوششان نمی‌آید اما این کشور به خاطر اقدامات قاطعانه و حمایت از متحدان سوری خود مورد احترام واقع شده است. روسیه به ایجاد روابط ترکیه – سوریه در شمال شرق سوریه کمک کرده و چنین وانمود می‌کند که اگر به کمک او نیاز نباشد از این منطقه خارج می‌شود. اسرائیل، عربستان و دیگر بازیگران نقش روسیه و کاهش نقش آمریکا را به رسمیت شناخته و به تعامل خود با مسکو می‌افزایند.
جدایی از ترکیه؛ چراغ سبز ظاهری آمریکا به ترکیه و سپس اعمال تحریم‌ها و انتقادات لفظی از یک طرف ترکیه را به اقدام منافی با منافع آمریکا قادر ساخته و از طرف دیگر، باعث عصبانیت آنکارا از آمریکا شده که از هردو جهت بدترین شکل ممکن بوده است. سیاست‌ها و دیپلماسی خاص ترامپ و رجب طیب اردوغان و خصومت‌های بین این دو رهبر، باعث کاهش همکاری بین دو کشور آمریکا و ترکیه شده و به پیچیدگی‌ها می‌افزاید.
همه اینها پیامدهایی ناگوار هستند. بسیاری از این پیامدها احتمالا ناشی از تصمیمات اخیر دولت ترامپ نبوده اما این تصمیمات باعث تشدید همه آنها شده است. درنتیجه اگر دولت متفاوتی در آمریکا بر سر کار بیاید، باید در خاورمیانه مسیری طولانی و دشوار بپیماید.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام